Of waarom jezelf liefdevol behandelen zo goed voor je is
Wat is zelfliefde?
Je moet vast niet veel moeite doen om je een moment te herinneren waarop het leven even niet meezat, en je (in pre-coronatijden) met een goede vriend(in) een glaasje ging drinken omdat je behoefte had aan een goeie babbel.
Je weet wel: het soort gesprek waar je vrijuit kunt praten over je diepste zielenroerselen, zonder bang te zijn voor een kritische blik of terechtwijzende vinger. Zo’n babbel die voelt alsof je je in een warm bad van liefde, zorgzaamheid en begrip laat glijden.
Beeld je nu eens in dat je vriend(in) zijn of haar kat had gestuurd en zich voor de gelegenheid liet vervangen door je innerlijke criticus. We kunnen het erover eens zijn: die babbel was heel andere koek geworden. Bittere koek, zeg maar — het omgekeerde van wat zelfliefde hoort te zijn.
Waarom is het zo moeilijk om mild te zijn voor onszelf?
Waarom is het toch zo verdomd moeilijk om lief en begripvol te zijn voor onszelf, terwijl we dat voor anderen vaak automatisch doen?
Waarom zijn we nog slechter in het bedrijven van zelfliefde dan Casanova in het beloven van eeuwige liefde?
En hoe kunnen we voor onszelf leren zorgen op dezelfde onvoorwaardelijke manier als we dat doen voor wie we graag zien?
Zelfliefde of zelfcompassie — what’s in a name?
Hmmm, zelfliefde… daar hangt vaak een egocentrisch geurtje aan, hoor ik je denken.
Wel nee. Zelfliefde is eigenlijk gewoon een ander woord voor zelfcompassie.
Volgens Dr. Kristin Neff, associate professor aan de Universiteit van Texas en pionier op het vlak van zelfcompassie, betekent het dat je:
- jezelf met evenveel mildheid en zorg behandelt als een goede vriend
- jezelf aanvaardt zoals je bent, imperfecties incluis
- mild blijft voor jezelf als het even tegenzit
- beseft dat je niet de enige bent die het soms moeilijk heeft
Zelfliefde is géén zelfmedelijden – so hold your horses, drama kings & queens
Ik gebruik liever het woord zelfliefde dan zelfcompassie, omdat dat laatste in het Nederlands al snel verward wordt met zelfmedelijden. En laat dat nu net zijn wat het níet is.
Wie aan zelfmedelijden doet, verliest zich in z’n eigen verhaal — zonder te beseffen dat iedereen z’n portie te dragen heeft.
Zelfcompassie betekent juist dat je je niet laat meeslepen in je drama, maar er bewust naar kijkt met milde aandacht. Je erkent dat je het moeilijk hebt, maar je blijft er niet in hangen. Je doet wat nodig is om opnieuw in beweging te komen.
Zelfliefde is géén zelftoegeeflijkheid – hasta la vista, Epicurus
Zelfliefde betekent ook niet dat je jezelf alles maar toestaat. Het is geen vrijgeleide voor genotzucht.
We weten allemaal dat jezelf plezier gunnen als troost op korte termijn vaak geen goed idee is op lange termijn. Denk maar aan diëten of een maand lang Tournée Minérale volhouden.
Toch leggen we onszelf soms net onnodig strenge regels op als we willen veranderen.
Been there, done that — en ook ik heb geleerd dat een cold turkey vroeg of laat met z’n kakelende kop tegen de muur loopt.
De valkuil? Als je jezelf niet graag ziet falen, ontken je liever je zwaktes. Want dan hoef je jezelf niets te verwijten.
Maar verandering begint net bij het herkennen van je patroon.
Zelfliefde motiveert je om goed voor jezelf te zorgen, ook als dat moeite kost. Het helpt je vriendelijk kijken naar je minder sterke kanten — zonder oordeel.
Zelfliefde is géén zelfvertrouwen – hit the road, innerlijke criticus
Onze maatschappij houdt van zelfvertrouwen. Het is haast een voorwaarde geworden om je mentaal gezond te voelen.
Maar zelfvertrouwen is vaak afhankelijk van hoe we onszelf vergelijken met anderen. Hoe beter we presteren dan de norm, hoe beter we ons voelen.
En laat dat nu net een probleem zijn. Want als iedereen boven het gemiddelde moet zitten… wie blijft er dan nog over in het gemiddelde?
Die constante druk om beter te zijn dan de rest kan aan de ene kant leiden tot verlammende zelfkritiek, en aan de andere kant tot arrogantie of zelfs narcisme.
Zelfliefde daarentegen vraagt niet dat je jezelf voortdurend positief beoordeelt.
Integendeel: op momenten dat je tekortschiet of faalt — wanneer je gevoel van eigenwaarde wankelt — heb je zelfcompassie het hardst nodig.
Op de schoot bij Boeddha
Kristin Neff kwam in aanraking met het begrip zelfcompassie via meditatie en de boeddhistische leer. Ze beschrijft drie kerncomponenten:
💜 Vriendelijkheid voor jezelf (self-kindness)
In plaats van jezelf te bekritiseren, behandel je jezelf vriendelijk en met begrip.
👫 Gedeelde menselijkheid (common humanity)
Je beseft dat je niet alleen bent in je pijn. Iedereen maakt moeilijke momenten mee.
🧘 Mindfulness
Je merkt je gevoelens op zonder oordeel en laat ze er gewoon zijn — zonder erin mee te glijden.
De weg naar meer zelfliefde
Deze drie elementen kunnen jouw wegwijzer zijn naar meer zachtheid voor jezelf. Geen quick fix, wel iets om stap voor stap in te bouwen in je dagelijks leven. En het mooie is: hoe meer zelfcompassie je cultiveert, hoe meer mildheid je ook naar anderen uitstraalt.
Dus… waar wacht je op? Jump on board en probeer elke dag minstens één van deze dingen te doen:
- Mild en begripvol zijn voor jezelf
- Jezelf eraan herinneren dat lijden bij het leven hoort
- Met aandacht en zonder oordeel naar je gedachten kijken
Zelf aan de slag met zelfliefde?
Kijktips
Leestips
- Zelfcompassie, Kristin Neff – Uitgeverij Cargo
- Werkboek mindful zelfcompassie, Neff & Germer – Nieuwezijds
- Mindfulness en zelfcompassie, Christopher Germer – Nieuwezijds
- De weg van zelfcompassie, David Dewulf – Uitgeverij Lannoo
Bron: geïnspireerd op het werk van Dr. Kristin Neff, internationaal expert op het gebied van zelfcompassie.